Dlaczego tlenek węgla wymaga szczególnej uwagi?

Tlenek węgla może powstawać jako produkt uboczny procesów pracy. Występuje między innymi w niektórych procesach spawania, a w warsztatach samochodowych źródłem narażenia mogą być spaliny pracujących silników. O tym, które stanowiska wymagają oceny i pomiarów, decydują rzeczywiste procesy oraz warunki pracy — nie sama nazwa stanowiska.

Tlenek węgla jest sklasyfikowany jako substancja działająca szkodliwie na rozrodczość. Z tego powodu przy pracach powodujących kontakt z tym gazem obowiązują również wymagania dotyczące substancji reprotoksycznych, w tym prowadzenie rejestrów, ograniczanie narażenia i przekazywanie informacji właściwym organom. Nie należy utożsamiać tej klasyfikacji z działaniem rakotwórczym. 

Kiedy wykonuje się pomiary tlenku węgla?

Pracodawca rozpoznaje źródła emisji i warunki wykonywania pracy, a następnie ustala stanowiska objęte badaniami. Pomiary czynnika szkodliwego zapewnia się nie później niż 30 dni od rozpoczęcia działalności. Wykonuje je laboratorium posiadające akredytację w odpowiednim zakresie. 

Częstotliwość kolejnych pomiarów substancji reprotoksycznej zależy od ostatniego wyniku odniesionego do wartości NDS:

• co najmniej raz na sześć miesięcy — gdy stężenie wynosi powyżej 0,1 do 0,5 wartości NDS;
• co najmniej raz na trzy miesiące — gdy stężenie przekracza 0,5 wartości NDS.

Po zmianach procesu, wyposażenia lub warunków pracy, które mogły wpłynąć na emisję albo narażenie, potrzebę ponownego badania ocenia się niezależnie od terminu okresowego. Przepisy określają również warunki, w których po dwóch odpowiednio wykonanych pomiarach nieprzekraczających 0,1 NDS można odstąpić od dalszych pomiarów. 

Dla tlenku węgla wartość NDS wynosi 23 mg/m³, a NDSCh — 117 mg/m³. Wyniki oraz warunki pomiaru należy oceniać na podstawie sprawozdania z badań, z uwzględnieniem przebiegu pracy na stanowisku. 

Co obejmuje usługa?

Rozpoznanie źródeł i stanowisk pracy

Analizujemy procesy, urządzenia, materiały i czynności, przy których może powstawać tlenek węgla. Sprawdzamy sposób wykonywania pracy, działanie wentylacji i odciągów oraz czas przebywania pracowników w miejscach narażenia.

Na tej podstawie wskazujemy stanowiska i warunki pracy, które należy uwzględnić przy planowaniu badań.

Pomoc w organizacji pomiarów

Pomagamy określić zakres badań i przygotować informacje dla laboratorium. Ustalamy, które procesy i tryby pracy powinny być uwzględnione, aby sprawozdanie odpowiadało rzeczywistemu narażeniu.

Pomiary wykonuje laboratorium. Po otrzymaniu sprawozdania analizujemy wyniki i wskazujemy terminy kolejnych badań.

Ocena ryzyka i ograniczanie narażenia

Wyniki pomiarów uwzględniamy w ocenie ryzyka zawodowego. Przygotowujemy zalecenia dotyczące organizacji pracy oraz ograniczania emisji i narażenia, w szczególności u źródła powstawania gazu.

W zależności od procesu mogą one dotyczyć odciągów miejscowych, wentylacji, sposobu prowadzenia prac lub liczby osób przebywających w obszarze narażenia. Uwzględniamy także postępowanie w razie awarii lub nadmiernego narażenia.

Rejestry i dokumentacja pomiarów

Przygotowujemy i aktualizujemy dokumentację wymaganą dla substancji reprotoksycznych, w tym rejestr pracpowodujących kontakt z tlenkiem węgla oraz rejestr pracowników zatrudnionych przy tych pracach.

Osobno prowadzimy dokumentację badań środowiska pracy: rejestr czynników szkodliwych występujących na stanowisku i karty badań i pomiarów. Są to różne dokumenty, sporządzane na podstawie różnych przepisów.

Informacja roczna do Sanepidu i PIP

Opracowujemy informację o pracach związanych z kontaktem z substancją reprotoksyczną według obowiązującego wzoru. Pracodawca przekazuje ją właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu oraz właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy niezwłocznie po rozpoczęciu takiej działalności, a następnie corocznie do 15 stycznia za poprzedni rok lub na wniosek tych organów. 

Informowanie i szkolenie pracowników

Przygotowujemy informacje o wynikach pomiarów, ich znaczeniu dla wykonywanej pracy oraz stosowanych środkach ochronnych. Dokumentujemy przekazanie wyników pracownikom i zapoznanie ich ze zaktualizowaną oceną ryzyka zawodowego.

Przygotowujemy także szkolenia dotyczące narażenia na tlenek węgla, zasad ograniczania kontaktu z gazem oraz postępowania w razie nadmiernego narażenia. 

Jak przebiega współpraca?

1. Rozpoznajemy procesy i warunki pracy

Zbieramy informacje o stanowiskach, czynnościach, urządzeniach, wentylacji i dotychczasowych wynikach badań.

2. Ustalamy zakres potrzebnych pomiarów

Sprawdzamy dostępne sprawozdania. Jeśli potrzebne są nowe badania, pomagamy przygotować zlecenie dla laboratorium.

3. Opracowujemy ocenę i dokumentację

Analizujemy wyniki, aktualizujemy ocenę ryzyka, przygotowujemy rejestry, karty pomiarów i wymagane informacje dla organów.

4. Przekazujemy zalecenia i informacje pracownikom

Wskazujemy działania ograniczające narażenie, terminy kolejnych badań i sposób informowania pracowników. W uzgodnionym zakresie wspieramy zakład podczas kontroli Sanepidu.

Co otrzymujesz?

W zależności od sytuacji i zakresu zlecenia:

• rozpoznanie procesów i stanowisk, na których może występować tlenek węgla;
• pomoc w określeniu zakresu i zamówieniu pomiarów laboratoryjnych;
• analizę sprawozdań z badań;
• aktualizację oceny ryzyka zawodowego;
• zalecenia dotyczące ograniczenia emisji i narażenia;
• rejestr prac i rejestr pracowników dotyczące substancji reprotoksycznych;
• rejestr czynników szkodliwych oraz uzupełnione karty badań i pomiarów;
• informację roczną przygotowaną do przekazania Sanepidowi i PIP;
• informacje i szkolenie dla pracowników;
• terminy kolejnych badań oraz wsparcie przy kontroli Sanepidu.

Cenę ustalamy na podstawie liczby stanowisk, rodzaju procesów, dostępnych wyników pomiarów i zakresu potrzebnej dokumentacji.

Najczęstsze pytania

Czy tlenek węgla przy spawaniu zawsze wymaga pomiarów?

Zakres badań ustala się po rozpoznaniu procesu, materiałów, warunków pracy i możliwej emisji. Nie każde stanowisko spawalnicze ma taki sam zestaw czynników szkodliwych.

Czy wykonujecie pomiary tlenku węgla?

Nie. Pomagamy ustalić ich zakres i zamówić badania w laboratorium. Następnie analizujemy sprawozdanie i przygotowujemy dokumentację oraz zalecenia.

Czy wynik poniżej NDS zwalnia z prowadzenia rejestrów?

Sam wynik poniżej NDS nie rozstrzyga o obowiązkach dotyczących prac w kontakcie z substancją reprotoksyczną. Osobno ocenia się obowiązek prowadzenia rejestrów prac i pracowników oraz dokumentacji badań środowiska pracy.

Czy wystarczy przesłać wyniki pomiarów do Sanepidu?

Nie. Coroczna informacja o pracach w kontakcie z substancją reprotoksyczną ma określony zakres i wzór. Przekazuje się ją zarówno właściwemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu, jak i okręgowemu inspektorowi pracy. 

Czy po zmianie wentylacji trzeba ponownie zbadać stanowisko?

Jeżeli zmiana mogła wpłynąć na poziom emisji lub narażenia, należy ponownie ocenić potrzebę pomiarów. Dotyczy to również zmian procesu i wyposażenia. Czy pomagacie podczas kontroli Sanepidu?

Tak. Porządkujemy sprawozdania, rejestry i dokumentację narażenia oraz uczestniczymy w kontroli w uzgodnionym zakresie.

Zapytaj o ocenę narażenia na tlenek węgla

Opisz procesy prowadzone w zakładzie i stanowiska, na których mogą powstawać gazy. Jeśli masz sprawozdania z pomiarów, dołącz je do zapytania. Ustalimy zakres potrzebnych badań, dokumentacji i działań ograniczających narażenie.